Roermond

Op zoek naar Pierre Cuypers
Hieronder een selectie van de vele aspecten die tijdens de stadswandeling en het bezoek aan het Cuyperhuis naar voren kwamen. Een goed initiatief, om in de geboortestad van de architect van het Rijksmuseum op zoek te gaan naar Pierre Cuypers, één van Nederlands bekendste architecten uit de 2e helft van de 19e en de eerste van de 20e eeuw.
Een architect met een geheel eigen stijl: imponerende gebouwen, van binnen en van buiten volop gedecoreerd met schilderingen en mozaïeken, geïnspireerd op thema’s uit de oudheid, het Oude en Nieuwe Testament. Tijdens de stadswandeling bleken zijn uitgangspunten en die van zijn volgelingen duidelijk herkenbaar: aan de buitenkant moest de functie van het gebouw af te lezen zijn. Hij streefde naar Gesammtkunst, ontwierp zowel ex- als interieur. De voorbereidingen trof hij deels in eigen werkplaatsen en liet de uitvoering veelal aan zijn team van werklieden over, terwijl hij de gehele organisatie samen met zijn vrouw onder eigen beheer hield. Zijn werklieden woonden met hun gezinnen in woningen die Cuypers zelf ontwierp en bouwde, naast zijn eigen zelf ontworpen woonhuis met werkplaats, nu Museum Het Cuypershuis.
Na zijn studie in Antwerpen krijgt Cuypers zijn eerste, echte opdracht: de restauratie van de middeleeuwse Munsterkerk. Cuypers was van goed katholieke huize en juist in deze tijd was het katholicisme bezig zijn plaats in de Nederlandse samenleving te heroveren. Cuypers’ opvattingen waren volstrekt anders dan de huidige. De sobere Benedictijnerkerk werd door hem als het ware gestript, ontdaan van zijn middeleeuwse beelden en gedecoreerd in Cuypers’ kenmerkende stijl. Die zijn bij de laatste restauratie weer verwijderd. Cuypers beschouwde zich meer kunstenaar dan bouwkundige, zoals na de recente aardbeving bleek: de gebruikte kalksteen van de torens van de Munsterkerk was van inferieure kwaliteit en bij de restauratie van kasteel De Haar bleek de fundering deels verzakt. 

Cuypers was wat we nu noemen een echte netwerker die vanuit Roermond, toen bestuurlijk en kerkelijk centrum, goede relaties met de toenmalige Rijksbouwmeester ontwikkelde. Dit resulteerde in grote opdrachten zoals Het Rijksmuseum, het Centraal Station en Kasteel De Haar. Later werd hij zelf ook Rijksbouwmeester.
Kortom, een gezellige en informatieve excursie, goed door de VVV begeleid, ook voor niet-deelnemers beslist aanbevolen!
Dank aan de organisatoren.
Marjorie Gisolf-Smit