Opening Academisch Jaar HOVO Brabant 2018

Welkom door Petra van Ruiten, directeur HOVO Brabant

Zij verwelkomt in het bijzonder de twee bestuursleden van Stichting HOVO Brabant Seniorenacademie: mevr. Leny Scheepens en de heer Emile Aarts. Het bestuur denkt mee en faciliteert de Seniorenacademie HOVO Brabant.
Mevrouw van Ruiten is jl. juni met volle energie aan haar taak als directeur begonnen; zij is afkomstig van de Fontys Hss. Samen met Jacqueline en Irene runt zij het Bureau van HOVO Brabant. Mevrouw van Ruiten heeft kennis gemaakt met de enthousiaste docenten en tijdens de Zomeracademie in de collegezalen gezeten met alom eveneens enthousiaste, leergierige, actieve en kritische studenten. Afgelopen jaar waren 25.000 studenten bij een HOVO in Nederland ingeschreven die kennis en inzichten willen opdoen, met elkaar.
Uit het Behoefte- en Tevredenheidsonderzoek onder studenten van HOVO Brabant blijkt: een 8.4 als waardering voor de docenten. De trend met betrekking tot het aanbod blijkt: korte cursussen en dan vooral die een relatie met de actualiteit hebben. Ook: aansluiting bij exposities in musea.

Kees, Rijgersberg, voorzitter vriendenvereniging Sed Vitae van HOVO Brabant 
 De heer Rijgersberg geeft een kort historisch overzicht over het ontstaan van Sed Vitae. Met verve duidt de heer Rijgersberg waarvoor Sed Vitae staat, de relatie tot HOVO Brabanten de activiteiten die drie SV-commissies voor leden en geïnteresseerden organiseren: Cultuur (excursies), Forum (lezingen) en Natuur (wandelingen).

Dr. Paul Juffermans, arts-filosoof en docent HOVO Brabant:
De filosoof en het Thracische meisje
Kan de filosofie iets betekenen voor het alledaagse leven? Thales van Milete (ca. 624 v.Chr. - 545 v.Chr.) heeft volgens Plato dit thema gemunt met de anekdote “De filosoof en het Thracische meisje”: een filosoof (i.c. Thales) is aan de wandel en is zozeer in hogere sferen dat hij niet ziet waar hij loopt en in een put valt. Een Thracisch meisje dat het ziet, bespot hem: “ben jij er zo een die wel de zaken van de hemel kent, maar niet weet wat er vlak voor zijn voeten is?” Dit wijst erop dat men in Thales’ tijd kennelijk weinig betekenis hechtte aan de waarde van de filosofie voor het dagelijks leven. In de loop der eeuwen is de opvatting daarover herhaaldelijk verschoven, als de slinger van een klok. Overigens was Thales niet alleen filosoof maar ook staatsman, koopman en wiskundige.
Aristoteles (geb. 384 v. Chr.) was o.a. natuurwetenschapper en metafysicus. Als filosoof legde hij de nadruk op de ethiek. De filosofie moet de mens de weg wijzen naar een deugdzaam leven en dat was weer de basis voor een gelukkig leven. In die opvatting had de filosofie dus wel degelijk praktische betekenis.
In de begintijd van het Christendom werd uit die kring gewaarschuwd (kerkvader Tertullianus, 2eeeuw) voor de filosofie en diens leergierigheid. De echte waarheid was alleen te vinden in het christelijk geloof.
En Petrus Damiani, Benedictijner monnik 11eeeuw, stelde dat iets weliswaar niet tegelijk waar en niet waar kan zijn, maar aangezien God ‘alles’ is kan die wel die contradictie bevatten. De filosofie werd hoogmoedigheid verweten en kon alleen tot een poel van ellende leiden.
Koning Alfons X vanCastilië, ‘de Wijze’, 13eeeuw, bezat een kritische geest en was geïnteresseerd in vrijwel alle takken van de toenmalige wetenschap waaronder de filosofie. Alfons bestond het de Schepper te bekritiseren: hij had graag de gelegenheid gehad Hem nog voor de schepping van enige adviezen te voorzien. Vanuit de katholieke kerk werd dat niet gewaardeerd. Men wees erop dat Alfons weinig succesvol was als militair en politicus geweest, ongetwijfeld een straf voor zijn hoogmoed.
Michel de Montaigne (16eeeuw, Renaissance), Frans filosoof, schrijver en politicus. Hij was van mening dat men moest leven zoals de filosofen uit de Griekse oudheid (m.n. Socrates). De Montaigne was in filosofische zin een scepticus (“Wat weet ik?”). De meeste waardering had hij voor de zekerheden van het dagelijks leven. De Montaigne zou dus nooit in de put van Thales gestapt zijn.
Immanuel Kant (18eeeuw), Duits filosoof stelde dat alle kennis begint met ervaring. En dankzij zijn rede kan de mens op basis van de ervaring tot kennis komen.
Friedrich Nietzsche (19eeeuw), Duits filosoof, heeft waardering voor de filosofen uit de tijd van Thales, omdat zij begrip voor de veranderlijkheid van de wereld hadden. Nietzsche waardeerde de moed van Thales, om de eenheid van het Zijn en het ontstaan van de wereld in zijn filosofisch denken centraal te stellen.
Martin Heidegger (20eeeuw), Duits filosoof, die zich op de existentie, de werkelijkheid van het bestaan richt en derhalve met oog voor mogelijke putten, zou je denken. Heidegger kan echter niet losgezien worden van zijn bewondering voor Hitler en het nazisme. Wat Hannah Arendt deed opmerken dat Heidegger desondanks blind was voor zijn politieke omgeving en daardoor in de put van het nationaalsocialisme kon vallen. Ahrendt vraagt zich af hoe, ook slimme mensen, te behoeden zijn voor het kwaad.


Muzikaal intermezzo   

Sophie Oltheten, harp. Is afgestudeerd aan Fontys Hogescholen voor de kunsten.
Zij bracht de 1e en 2e Arabesque van Debussy ten gehore.
Waardevol en mooi optreden! Sophie krijgt dan ook een warm applaus.


Victor Vlam, Amerikakenner en gastdocent HOVO Brabant: Hoe de VS ervoor staan
Er gebeurt zoveel, maar wat zit daaronder en wat zijn de gevolgen?

1 Waarom liegt Trump zo vaak?
Uitzonderlijk: de leugens zijn echt erg groot en schaamteloos. De tweede dag al: perschef verklaart dat er meer mensen bij zijn inauguratie dan bij Obama door manipulatie van genomen foto’s. De Washington Post houdt precies bij hoe vaak en waarover Trump liegt: 125 leugens in 2 uur; 5.000 sinds hij als president begon.  Loog al als zakenman: de Trump Tower heeft 58 verdiepingen, i.p.v. 68 zoals Trump zei. Spant een rechtszaak tegen de journalist aan met het argument: “De eerste etages zijn dubbel zo hoog, tellen ‘dus’ dubbel.”  Rechtszaak niet gewonnen. Hoe rijk is Trump?  8,7 of 11 miljard volgens hemzelf, maar een journalist meent 150 miljoen. Maar, Trump voelt zich alsof hij 11 miljard bezit…  Harry Frank, filosoof: “Verschil tussen bullshit en leugens”. Trump doet niets anders dan bullshit verkopen. Waarom?

  1. Testen van loyaliteit
  2. Demonstratie van macht, niet beperkt door de werkelijkheid
  3. Omdat het werkt!

    Waardoor komt hij daarmee weg?
    75% van de Republikeinen vertrouwen de waarheid van Trump over belangrijke onderwerpen. Want zij wan-trouwen die van de Democraten. Democraten en Republikeinen zien er letterlijk anders uit, herkennen elkaar. Republikeinen zijn veelal blank, laag opgeleid en wonen op het platteland. Democraten vaak: hoogopgeleid, zowel zwart als blank en wonen in de grote steden. Kiezers van beide groepen switchen niet meer. Ze hebben zelfs verschillende voorkeuren voor wijnsoorten en likeurmerken, televisiekanalen en internetgebruik.

Grootste probleem: na 2010 het arrest waardoor politici aan grote bedrijven geld voor hun verkiezing mogen vragen. Gevolgen: beïnvloeding bedrijven en extreme eisen. Republikeinen en Democraten denken dat de andere partij uit slechte mensen bestaat. Daardoor is samenwerking praktisch uitgesloten.
Filibuster gebeurt nu heel vaak (verhinderen stemming over een wetsvoorstel). Er heerst nu hyperpolarisatie: geen samenwerking meer mogelijk, om nieuwe zaken te ontwikkelen en aan te pakken. Vergelijk de checklist ter beoordeling of en in hoeverre de democratie wordt aangetast:

  1. verwerping regels democratie
  2. ontkenning legitimiteit tegenstanders
  3. tolerantie of aanmoediging van geweld
  4. bereidheid grondrechten van tegenstanders van tegenstanders, incl. media, in te perken. 

3 Is afzetten de magische oplossing?
Democraten? Afzetten! Na 6 november, misschien?
Toch, Trump is geen oorzaak van het probleem, maar een symptoom. Wil je stemmen, dan moet je paspoort tonen, maar (zwarte) armen hebben geen paspoort en kunnen daardoor niet op de democraten stemmen. Gerrymandering, kiesrechtgeografie, als tactiek: een controversiële manier om verkiezingsdistricten opnieuw in te delen, meestal ten voordele van de meerderheidspartij.

4 Wat betekent het voor ons?
Ter illustratie vier foto’s van Trump met: Poetin, Merkel en Kim Jung Un. Hij wil voortdurend de daad bij het woord voegen, onverwacht onbetreden paden inslaan. Victor Vlam schreef een boek over Trump: “Denken als Donald Trump[1]en las daarvoor alle boeken die eerder over Trump verschenen. Ook wat Trump zelf schreef: “The art of the deal”, 1987!
De Duitse filosoof en rechtsgeleerde, Carl Schmitt, omschreef de Liberale wereldorde als onder meer "Stille afspraken en regels, mensenrechten respecteren etc etc." Deze liberale orde speelt de baas. En de aanhangers daarvan zijn de echte vijanden van de VS van nu, volgens Trump.

5 Waarom is er zoveel chaos?
Time plaatste drie covers met Trump, als springende …..
Chaos is goed, want die dwingt je flexibel te zijn, volgens Trump.

Wat een interessante en gezellige middag!
Met dank aan directeur Petra van Ruiten en Jacqueline en Irene,
én de geweldige inleiders en harpiste,
Cocky Verweij, SV Publicaties Sed Vitae
samen met Ton Verweij

[1]   Victor Vlam: "Denken als Donald Trump"  komt in oktober 2018 uit